الشيخ محمد تقي بهجت
354
جامع المسائل ( فارسي )
شد ، ضامن ، عاقله او [ است ] مثل سائر موارد خطأ محض . اتلاف يكى از زوجين توسط ديگرى 4 - اگر به سبب عنف و سختى در جماع ، يا ضمّ و فشار دادن در غير جماع ، يكى از زوجين ديگرى را اتلاف نمود يا در اجابت واقع شد ، ديه شبه عمد را ضامن است ، به واسطهء عدم قصد قتل در صورت قصد فعل ، چه آن فعل سائغ باشد يا نه ، در صورت عدم غلبه قتل به آن سبب ؛ و در صورت تهمت قصد قتل ، احتمال قود با قسامة قائم است . اصابت كالاى محموله به انسانى 5 - اگر متاعى را حمل نمود پس اصابت كرد به انسانى و تلف شد يا متاع شكست ، ضامن ميّت و منكسر است ( در صورت عدم دفع ديگرى ) از مال حامل ، در صورت قصد فعل نه اتلاف كه شبيه به عمد باشد ، و در صورت عدم ائتمان بر متاع كه رافع ضمان آن باشد مگر با تعدى و تفريط كه اگر عمد محقق باشد قصاص در انسان هم ثابت است ؛ و با تفريط ثابت ، ائتمان بىاثر است ؛ و با ادّعاى تفريط و قصد اتلاف ، احتمال قسامة قائم است . و اگر قصد فعل هم نبوده كه خطأ محض واقع شد ، ضمان بر عاقله است بنا بر اظهر در صورتى كه ضامن باشد مثل غير صورت ائتمان مالكى . وفات مستند به صيحه و فرياد 6 - كسى كه صيحه زد بر بالغ عاقل ملتفت پس وفات كرد بعد از سقوط يا بدون آن ، پس با ظهور استناد موت به صيحه ( با ملاحظه زمان و مكان و خصوصيات صيحه ) ضامن است از مال خودش با قصد فعل نه اتلاف . و اگر قاصد قتل بود قصاص ثابت است بنا بر ثبوت آن در سبب غير قاتل غالبى با قصد قتل . و در دعوى وارث ، قصد قتل را ، احتمال قسامه ثابت است . و در مثل مريض و مجنون و طفل ، و غافل از بالغ عاقل ، ضمان ثابت است ؛ و با قصد قتل ، قصاص ثابت است اگر چه قاتل نادرى است بنا بر آن چه اشاره شد ؛ و اگر قاتل غالبى است ملحق به عمد است اگر چه قاصد قتل نباشد بنا بر آن چه در بيان عمد